Οι άνθρωποι είναι μονογαμικοί ή πολυγαμικοί; Η αλήθεια που δεν χωρά σε ένα ναι ή όχι

Οι άνθρωποι είναι μονογαμικοί από τη φύση τους;

Οι άνθρωποι είναι μονογαμικοί ή τελικά πιο σύνθετοι από όσο αντέχει μια απλή απάντηση; Η ερώτηση ανοίγει μεγάλη κουβέντα, γιατί ο έρωτας σπάνια ακολουθεί καθαρές γραμμές. Από τη μία, πολλοί άνθρωποι θέλουν έναν σταθερό σύντροφο, κοινή ζωή και μια σχέση με διάρκεια. Από την άλλη, οι ανάγκες αλλάζουν, η επιθυμία περνά φάσεις και οι σχέσεις συχνά μας δείχνουν ότι η καρδιά δεν ακολουθεί έναν μόνο κανόνα.

Ωστόσο, η πιο τίμια απάντηση λέει κάτι πιο ανθρώπινο: οι άνθρωποι μπορούν να δεθούν βαθιά με έναν άνθρωπο, αλλά δεν λειτουργούν όλοι με τον ίδιο τρόπο. Άρα, δεν βοηθά να ψάχνουμε μια ταμπέλα για όλους. Βοηθά περισσότερο να καταλάβουμε πώς χτίζονται η αγάπη, η πίστη, η ασφάλεια και η ελευθερία μέσα σε μια σχέση.

Μπορεί ένας άνθρωπος να είναι αλλιώς σε διαφορετικές φάσεις;

Ναι, και αυτό χρειάζεται προσεκτική διατύπωση. Ένας άνθρωπος μπορεί σε μια φάση της ζωής του να αναζητά βαθιά σταθερότητα και αποκλειστικότητα. Σε άλλη φάση, όμως, μπορεί να νιώθει μεγαλύτερη ανάγκη για ελευθερία, εξερεύνηση ή διαφορετικό τρόπο σύνδεσης. Αυτό δεν σημαίνει ότι «είναι» μόνιμα το ένα ή το άλλο. Σημαίνει ότι η ανθρώπινη επιθυμία επηρεάζεται από ηλικία, εμπειρίες, συναισθηματική ωριμότητα, τραύματα, ανάγκες και το είδος της σχέσης που έχει μπροστά του.

Επομένως, οι άνθρωποι είναι μονογαμικοί σε ορισμένες περιόδους επειδή θέλουν ασφάλεια, συνέχεια και δέσμευση. Σε άλλες περιόδους μπορεί να λειτουργούν πιο ανοιχτά, επειδή αναζητούν χώρο, αυτογνωσία ή διαφορετικές εμπειρίες. Το κρίσιμο σημείο δεν είναι η ταμπέλα. Το κρίσιμο σημείο είναι η ειλικρίνεια προς τον εαυτό μας και προς τον άνθρωπο που έχουμε δίπλα μας.

Γιατί η μονογαμία μάς τραβά τόσο πολύ;

Οι άνθρωποι είναι μονογαμικοί σε μεγάλο βαθμό επειδή αναζητούν δεσμό. Θέλουμε έναν άνθρωπο που να μας ξέρει βαθιά. Ζητάμε συνέχεια, τρυφερότητα και κοινές αναμνήσεις. Επιπλέον, η αποκλειστικότητα δίνει συχνά καθαρότητα. Λέει: είμαι εδώ, σε επιλέγω, χτίζουμε κάτι μαζί.

Γι’ αυτό, η μονογαμία δεν μοιάζει μόνο με κοινωνικό κανόνα. Για πολλούς λειτουργεί σαν ψυχολογική ασφάλεια. Μειώνει την αβεβαιότητα, βάζει όρια και δίνει χώρο σε μια οικειότητα που μεγαλώνει με τον χρόνο. Επομένως, όταν ένα ζευγάρι την επιλέγει συνειδητά, η μονογαμία μπορεί να προσφέρει σταθερότητα χωρίς να μοιάζει με περιορισμό.

Γιατί τότε τόσες σχέσεις δυσκολεύονται;

Παρόλα αυτά, η μονογαμία δεν προχωρά μόνη της. Θέλει παρουσία, τρυφερότητα, χρόνο και ανανέωση. Όταν το ζευγάρι μιλά μόνο για υποχρεώσεις, δουλειές και άγχος, η σχέση χάνει το ζωντανό της κομμάτι. Έτσι, δύο άνθρωποι μπορεί να αγαπιούνται, αλλά να νιώθουν απόσταση.

Επίσης, η επιθυμία δεν σταματά επειδή κάποιος αγαπά. Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε σκέψη πρέπει να γίνει πράξη. Αντίθετα, σημαίνει ότι η σχέση χρειάζεται ειλικρίνεια και ωριμότητα. Οι άνθρωποι είναι μονογαμικοί όταν επιλέγουν την πίστη με επίγνωση, όχι όταν παριστάνουν ότι δεν υπάρχει άλλος κόσμος γύρω τους.

Μονογαμία, μη αποκλειστικές σχέσεις και ειλικρίνεια

Συχνά μπερδεύουμε διαφορετικά πράγματα. Άλλο η σταθερή σχέση με συμφωνημένη αποκλειστικότητα, άλλο μια σχέση με διαφορετικούς κανόνες και άλλο η κρυφή παραβίαση μιας συμφωνίας. Το βασικό κριτήριο δεν είναι μόνο ο αριθμός των ανθρώπων. Το βασικό κριτήριο είναι η αλήθεια.

Κατά συνέπεια, μια μονογαμική σχέση δεν είναι αυτόματα υγιής. Μπορεί να έχει αγάπη, αλλά μπορεί να έχει και έλεγχο. Αντίστοιχα, μια πιο ανοιχτή δομή δεν είναι αυτόματα πιο ώριμη. Μπορεί να στηρίζεται σε ειλικρίνεια, αλλά μπορεί και να κρύβει φόβο δέσμευσης. Η ποιότητα φαίνεται στον σεβασμό, στα όρια και στον τρόπο που οι άνθρωποι μιλούν όταν κάτι τους δυσκολεύει.

Τι δείχνει η ψυχολογία των σχέσεων;

Η ψυχολογία δείχνει ότι δεν αγαπάμε όλοι με τον ίδιο ρυθμό. Κάποιοι ηρεμούν όταν η σχέση έχει καθαρή αποκλειστικότητα. Άλλοι νιώθουν πιο ασφαλείς όταν υπάρχει περισσότερος προσωπικός χώρος. Επιπλέον, οι παλιές εμπειρίες, η αυτοεκτίμηση και το στυλ δεσμού επηρεάζουν πολύ το πώς ζούμε την πίστη.

Γι’ αυτό, το ζευγάρι χρειάζεται να μιλήσει καθαρά. Τι σημαίνει πίστη για εμάς; Ποια όρια μας προστατεύουν; Πού νιώθουμε ασφάλεια και πού νιώθουμε πίεση; Αν οι άνθρωποι αφήσουν αυτές τις ερωτήσεις άρρητες, αργότερα συχνά πληγώνονται από προσδοκίες που ποτέ δεν συζήτησαν.

Τελικά, οι άνθρωποι είναι μονογαμικοί ή πολυγαμικοί;

Τελικά, οι άνθρωποι είναι μονογαμικοί με την έννοια ότι έχουν ισχυρή ικανότητα για βαθύ δεσμό, κοινή ζωή και μακροχρόνια αφοσίωση. Ταυτόχρονα, όμως, παραμένουν σύνθετοι. Η επιθυμία, η ανάγκη για ασφάλεια, ο φόβος της απώλειας και η ανάγκη για ελευθερία συνυπάρχουν μέσα στον ίδιο άνθρωπο.

Επομένως, η καλύτερη ερώτηση δεν είναι μόνο τι είναι φυσικό. Η καλύτερη ερώτηση είναι τι μπορώ να ζήσω με καθαρότητα, σεβασμό και αλήθεια. Αν η απάντηση είναι η μονογαμία, αξίζει να τη δεις ως επιλογή και όχι ως φυλακή. Αν η απάντηση είναι κάτι διαφορετικό, αξίζει να το δεις με ευθύνη και όχι ως δικαιολογία. Σε κάθε περίπτωση, η αγάπη δεν κρίνεται μόνο από το μοντέλο της σχέσης. Κρίνεται από την ειλικρίνεια που αντέχει όταν τα πράγματα δυσκολεύουν.

Για περισσότερα θέματα ψυχολογίας και σχέσεων, μπορείς να διαβάσεις και άλλα άρθρα στο xtesini.gr. Για μια επιστημονική επισκόπηση πάνω στην εξέλιξη του ανθρώπινου δεσμού, χρήσιμη αφετηρία αποτελεί και η ανασκόπηση στο Frontiers in Ecology and Evolution.

Αναφορές

• Schacht, R., & Kramer, K. L. (2019). Are We Monogamous? A Review of the Evolution of Pair-Bonding in Humans and Its Contemporary Variation Cross-Culturally. Frontiers in Ecology and Evolution, 7, 230.
• Lukas, D., & Clutton-Brock, T. H. (2013). The evolution of social monogamy in mammals. Science, 341(6145), 526–530.
• Opie, C., Atkinson, Q. D., Dunbar, R. I. M., & Shultz, S. (2013). Male infanticide leads to social monogamy in primates. Proceedings of the National Academy of Sciences, 110(33), 13328–13332.
• Henrich, J., Boyd, R., & Richerson, P. J. (2012). The puzzle of monogamous marriage. Philosophical Transactions of the Royal Society B, 367(1589), 657–669.
• Conley, T. D., Moors, A. C., Matsick, J. L., & Ziegler, A. (2013). A critical examination of popular assumptions about the benefits and outcomes of monogamous relationships. Personality and Social Psychology Review, 17(2), 124–141.