Μη βίαιη επικοινωνία ή παθητική επιθετικότητα;

Η μη βίαιη επικοινωνία μπορεί να αλλάξει ριζικά τον τρόπο που μιλάς και ακούς στις σχέσεις σου. Αντί να συσσωρεύεις παράπονα ή να «σκάς» μετά από σιωπή, μαθαίνεις να εκφράζεις ανάγκες καθαρά και με σεβασμό. Από την άλλη, η παθητική επιθετικότητα δείχνει πιο «ήπια», αλλά συχνά δηλητηριάζει το κλίμα χωρίς να το καταλαβαίνεις. Σε αυτό το κείμενο θα δεις, με απλά παραδείγματα, πότε η μη βίαιη επικοινωνία πραγματικά λύνει έναν κόμπο. Θα καταλάβεις επίσης πότε η παθητική επιθετικότητα φαίνεται να «βολεύει», αλλά τελικά κοστίζει. Έτσι, θα μπορείς συνειδητά να διαλέγεις τη στάση που προστατεύει εσένα, αλλά και τη σχέση.

Τι είναι πραγματικά η μη βίαιη επικοινωνία

Η μη βίαιη επικοινωνία στηρίζεται σε τέσσερα στοιχεία: παρατήρηση χωρίς ερμηνείες, έκφραση συναισθήματος, ξεκάθαρη διατύπωση ανάγκης και συγκεκριμένο αίτημα. Δεν κατηγορείς τον άλλον· περιγράφεις τι συνέβη και πώς σε επηρέασε. Έπειτα ζητάς κάτι ρεαλιστικό, αφήνοντας όμως χώρο και στη δική του ελευθερία επιλογής.

Παθητική επιθετικότητα: γιατί φαίνεται «ήπια» αλλά πληγώνει

Η παθητική επιθετικότητα εκφράζεται με μούτρα, ειρωνεία, σαρκαστικά σχόλια ή «ξεχασμένες» υποσχέσεις. Εξωτερικά κρατάς την ηρεμία, εσωτερικά όμως βράζεις. Επειδή αποφεύγεις την άμεση σύγκρουση, νιώθεις για λίγο ασφαλής. Ωστόσο, ο άλλος μπερδεύεται, δεν λαμβάνει καθαρό μήνυμα και, αργά ή γρήγορα, η ένταση εκρήγνυται.

Μη βίαιη επικοινωνία στην πράξη: βασικά πλεονεκτήματα

Όταν επιλέγεις μη βίαιη επικοινωνία, δεν «μαλακώνεις» τα όριά σου· τα κάνεις ορατά και σεβαστά. Συνεπώς, προστατεύεις και τον εαυτό σου και τον άλλον. Έτσι μειώνεις το άγχος της σύγκρουσης και νιώθεις ότι στέκεσαι έντιμα απέναντι στον εαυτό σου. Μερικά βασικά οφέλη:

• Μειώνει τις παρεξηγήσεις, επειδή αποφεύγεις τις ερμηνείες και μιλάς για γεγονότα.
• Χτίζει εμπιστοσύνη, καθώς ο άλλος ξέρει τι νιώθεις και τι ζητάς.
• Ενισχύει την αυτοεκτίμηση, αφού υπερασπίζεσαι τις ανάγκες σου χωρίς ενοχές.
• Δημιουργεί κλίμα συνεργασίας, αντί για μάχη ή σιωπηρό πόλεμο.

Κύρια βήματα μη βίαιης επικοινωνίας

Για να την εφαρμόσεις αποτελεσματικά, μπορείς να ακολουθήσεις τέσσερα γρήγορα βήματα. Είναι ένα πρακτικό «σκονάκι» που μπορείς να έχεις στο μυαλό σου πριν από κάθε δύσκολη συζήτηση. Με τον χρόνο θα τα κάνεις αυθόρμητα, χωρίς να τα σκέφτεσαι ένα ένα:

• Περιέγραψε τι συνέβη, χωρίς χαρακτηρισμούς.
• Ονόμασε το συναίσθημά σου.
• Εξήγησε ποια ανάγκη σου δεν καλύφθηκε.
• Ζήτησε ξεκάθαρα αυτό που θα βοηθούσε τώρα.

Πότε η παθητική επιθετικότητα «κερδίζει» πρόσκαιρα – και τι κοστίζει

Η παθητική επιθετικότητα μερικές φορές φέρνει βραχυπρόθεσμο «κέρδος». Ο άλλος νιώθει ενοχές, ίσως υποχωρεί και εσύ αποφεύγεις έναν δύσκολο διάλογο. Παρόλα αυτά, το τίμημα μεγαλώνει: συσσωρεύεται θυμός, μειώνεται ο σεβασμός και η σχέση χάνει ζωντάνια. Επομένως, κερδίζεις μάχη, αλλά χάνεις το κοινό μέλλον.

Πώς να περάσεις από παθητική επιθετικότητα σε μη βίαιη επικοινωνία

Αρχικά, χρειάζεται να παρατηρήσεις με ειλικρίνεια τις δικές σου παθητικά επιθετικές συμπεριφορές: αργοπορίες, σιωπές, σαρκασμό. Μην τις κρίνεις σκληρά· αναγνώρισέ τες ως παλιά στρατηγική προστασίας. Στη συνέχεια, διάλεξε μία συχνή κατάσταση και δοκίμασε συνειδητά τη μη βίαιη επικοινωνία, έστω και ατελώς. Η εξάσκηση μετρά περισσότερο από την τελειότητα! Μπορείς ακόμη να ζητήσεις από κοντινούς ανθρώπους να σου πουν πώς νιώθουν όταν χρησιμοποιείς παθητική επιθετικότητα. Αυτή η ανατροφοδότηση, αν και ίσως πονέσει, σε βοηθά να δεσμευτείς βαθύτερα στη μη βίαιη επικοινωνία.

Τελική σκέψη: διάλεξε συνειδητά τη στάση σου

Τελικά, η επιλογή ανάμεσα σε μη βίαιη επικοινωνία και παθητική επιθετικότητα κρύβει μια βαθύτερη απόφαση: θέλεις να έχεις δίκιο ή να έχεις σχέση; Αν σε αγγίζει αυτό το ερώτημα, ξεκίνα με ένα μόνο σημερινό διάλογο διαφορετικά. Μοιράσου την εμπειρία σου, ρώτα τους κοντινούς σου και, αν σε βοήθησε, στείλε αυτό το κείμενο σε κάποιον που το χρειάζεται!